Ders Kodu ve Adı

: 0611407, ARAŞTIRNA VE DENEME METOTLARI

Dersin Türü

Ders Dönemi

Kredisi

: Zorunlu

: Bahar

: (3+0)

Dersi Veren Öğretim Elemanı

Bölüm / Anabilim Dalı

: Yrd. Doç. Dr. Zeki  DOĞAN

: Zootekni/ Biyometri ve Genetik/ Biyometri

Dersin Amaç ve Hedefleri

: Bu dersin amacı; lisans eğitimi alan öğrencilere, temel deneme planlarının teori ve uygulamasını öğretmektir.

Hafta

Konu Başlığı

İçerik

1. Hafta

Temel Kelime Ve Kavramlar, Bir Deneme Kurulurken Dikkat Edilecek Hususlar,

Bir araştırma konusunda kurulan hipotezleri kontrol etmek amacıyla yapılan sistematik iş planlanmasına deneme denir. Dersin bu ilk haftasında bir deneme kurulurken dikkat edilecek hususlar ve konu ile ilgili sık sık kullanılacak olan; hipotez, muamele, tekerrür, deneme materyali, deneme ünitesi, deneme hatası ve tesadüfi dağılım terimleri açıklanmaktadır.  

2. Hafta

Varyans Analizinin Temel Faraziyeleri, Transformasyonlar ve Homojenlik Testleri

Denemelerden elde edilen verilere varyans analiz metotlarının uygulana bilmesi için bazı faraziyeleri sağlaması gerekmektedir.Bu faraziyelerin birinin veya bir kaçının bozulması durumunda transformasyonlar kullanılır. Dersin bu kısmında varyans analizinin temel faraziyeleri, faraziyelerin bozulması durumunda kullanılacak olan transformasyonlar ve temel faraziyelerden biri olan varyansların homojenliği şartının geçerliliğinin testinde kullanılan metotlar anlatılmaktadır.

3. Hafta

Temel Deneme Planları :

Tam Şansa Bağlı Deneme Planı Ve  Uygulaması,

Deneme materyalinde ki heterojenliğin derecesine bağlı olarak deneme desenleri farklılık arz eder. Dersin bu kısmında temel deneme desenlerinin en basiti ve deneme materyalinin tam homojenliği durumunda kullanılan tam şansa bağlı deneme planının teori ve uygulaması anlatılmaktadır.     

4. Hafta

Tesadüf Blokları Deneme Planı Uygulaması

Dersin bu kısmında deneme materyalinde tek bir yönde heterojenlik söz konusu olduğunda kullanılan tesadüf blokları deneme planının teori ve uygulaması anlatılmaktadır.

5. Hafta

1. Ara Sınav

Sınav yapılmaktadır.

6. Hafta

Latin Kare Deneme Planı ve Uygulaması

Dersin bu kısmında deneme materyalinde iki yönlü bir heterojenlik söz konusu olduğunda kullanılan latin kare deneme planının teori ve uygulaması anlatılmaktadır.

7. Hafta

Çoklu Karşılaştırma Testleri ve Ortogonal Parçalama

Yapılan bir varyans analizin muamele ortalamaları arasında bir farklılığın olmadığının iddia edildiği sıfır hipotezinin reddi durumunda muamele ortalamalarından en az birinin diğerlerinden farklı olduğu anlaşılır. Dersin bu kısmında hangi muamelelerin veya muamele guruplarının diğerlerinden farlı olduğunu test etmekte kullanılan çoklu karışlaştırma testlerinden LSD, Tukey, SNK, Duncan ve Dunnet testleri ile birlikte ortogonal parçalanmalar anlatılmaktadır. 

8. Hafta

Kayıp Gözlemelerin Tahmini

Yapılan araştırmalarda denemeler başlangıçta tekerrür sayıları eşit ve dengeli bir şekilde kullanılır. Ancak bazen deneme sonuçlanıncaya kadar bazı gözlemeler dış etkenler sonucu kaybolabilir veya anormal gözlem olarak kabul edilecek bir boyuta ulaşmış olabilir. Dersin bu kısmında eksik müşahedelerin tahminde kullanılan adımsal yöntem anlatılmaktadır.   

9. Hafta

Her Deneme Ünitesinde Birden Fazla Gözlem Bulunması Durumları

Özelikle tesadüf blokları ve latin kare deneme planlarında bloklar ve muameleler arasında ayrıca latin kare deneme planında sıra, sütun ve muameleler arsında önemli bir interaksiyon bulunması halinde denem hatasının bağımsız ve sapmasız bir tahminini elde etmek imkansızlaşır. Dersin bu kısmında interaksiyonun bulunması durumunda gerek tesadüf bloklarının gerekse de latin kare deneme planlarının analizin teori ve uygulaması anlatılmaktadır. 

10. Hafta

2. Ara Sınav

Sınav yapılmaktadır.

11. Hafta

12. Hafta

Faktöriyel Düzenlemeler

Birden fazla faktörün birden fazla seviyesinin birlikte denendiği düzenleme şekline faktöriyel düzenleme denmektedir. Dersin bu kısmında 2*2 ve 3 seviyeye sahip olan n faktörlü denemelerin analizinin teori ve uygulaması anlatılmaktadır.  

13. Hafta

Kovaryans anlizi

Deneme hatasının minimum tutulabilmesi için alınacak tedbirlerden biri de bir veya daha fazla ilgili değişken (kovaryet) tespit edip kovaryans analizi yapmaktır. Kovaryans analizi varyans analizi ile regresyon analizinin birlikte kullanılmasıdır. Dersin bu kısmında tesadüf parselleri ve tesadüf blokları deneme planlarında kovaryans analizinin teori ve uygulaması anlatılmaktadır.    

14. Hafta

Yıl sonu sınavı

Sınav yapılmaktadır

Faydalanılan Kaynaklar

1. YILDIZ N.,BİRCAN, H., Araştırma ve Deneme Metotları, Atatürk Üniv. Yayınları, ERZURUM.

2. BEK, Y.,  EFE E. Araştırma ve Deneme Metotları,  Çukurova Üniv. Ziraat Fak. Yayınları , 1989.ADANA.

3. MEAD, R. , The Design of Experimerntal, Department of applied statistics, Universty of Reading. Camrrıdge Universty Press, Cambridge, 1991

4. DÜZGÜNEŞ O., KESİCİ T., KAVUNCU O. , GÜRBÜZ, F.,  İstatistik Metotları II, Ankara Üniv. Ziraat Fak. 1987ANKARA.